pad: homeelectronica › led-verlichting, wat led je!

LED-verlichting, wat LED je!

Synoniemen: licht-emitterende diodes

Publicatie 20-08-2010 13:12 - Aangepast 20-03-2011 15:33

LED-verlichting is het energiezuinige alternatief in de verlichtingsbranche. De LED lamp heeft afgelopen jaren een stevige ontwikkeling doorgemaakt. Tegenwoordig is LED breed inzetbaar, zelfs als sfeerverlichting.

Op een jacht kan LED toegepast worden als navigatieverlichting en kajuitverlichting.

LED-verlichting is een vorm van solid state lighting (SSL), opgebouwd uit een of meer LEDs (licht-emitterende diodes). De eigenschappen van de toegepaste LEDs in de lamp bepalen te samen met de stralingshoek: lichtstroom, lichtsterkte en kleurtemperatuur.

Lichtstroom in Lumen

led-lampLED-verlichting heeft net als elke andere energieverbruiker een opgenomen vermogen (Watt). Dat geeft aan hoeveel energie (in de vorm van elektriciteit) de lamp per seconde verbruikt. Aangezien een LED-lamp zijn elektriciteit meestal erg efficient omzet in licht (beter dan 50% t.o.v. 10% bij een gloeilamp), heeft die per seconde veel minder energie nodig dan bijvoorbeeld een gloeilamp, om dezelfde hoeveelheid licht te maken. Daarom is het aantal Watt van een lamp niet handig om verschillende soorten lampen met elkaar te vergelijken.

Via vergelijken van lichtbronnen op basis van lichtopbrengst, is het wel mogelijk om lampen onderling te vergelijken. De hoeveelheid licht die een lichtbron per seconden in alle richtingen uitzendt heet lichtstroom en wordt uitgedrukt in Lumen (lm). De lichtstroom van een gloeilamp van 40 watt is bijv. 300 lm.

Lichtsterkte in Candela

De lichtsterkte van een lichtbron is de hoeveelheid licht die de lichtbron afgeeft. Deze wordt uitgedrukt in Candela (Cd) of milli-Candela (mCd). 1 Candela is gelijk aan 1000 milli-Candela.

Het woord 'Candela' betekent 'kaars' in het Latijn. Eén candela komt ongeveer overeen met de lichtsterkte van een gewone kaars.

Kleurtemperatuur in Kelvin

De kleurtemperatuur van LED-verlichting werd in het verleden als niet sfeervol ervaren. Tegenwoordig is in LED-verlichting een range aan kleurtemperaturen verkrijgbaar. De kleurtemperatuur wordt uitgedrukt in Kelvin (K).

2900K en lager wordt "extra warm wit" genoemd en is vergelijkbaar met het licht van een gloeilamp of halogeenlamp. Tussen 2900K en 3200K wordt "warmwit" genoemd. Dit lijkt op het licht van een spaarlamp.

Kleurtemperatuur Kelvin
Extra warm wit  < 2900 K
Warm wit  2900 - 3200 K
Neutraal wit  5000 K
Koelwit  > 8000 K


De kleur van het afgestraalde licht is bij LED-verlichting niet egaal. De buitenste rand van de stralingshoek heeft vaak toch een andere tint.

Voordelen

  • Het energieverbruik is ten opzichte van halogeen ongeveer een factor 8 lager bij gelijkblijvende lichtopbrengst. LED maakt het daardoor wellicht mogelijk om een kleinere (met minder capaciteit) huishoudaccu toe te passen. Zeker als verlichting langdurig brand, wordt LED interessant. Denk hierbij aan het ankerlicht. Met gloeilamp: 25W x 8 uur = 200 Watt ofwel 16 Ah uit de accu. Met LED zou dit nog maar 2 Ah zijn.
  • De levensduur van LED-verlichting wordt vaak begroot op 50.000 branduren. In de praktijk kan dit toch korter uitvallen. Een gemiddelde levensduur van 30.000 uur is zeker realistisch. Ter vergelijk: een normale gloeilamp haalt een gemiddelde levensduur van 1.000 branduren. De lichtterugval in de lichtopbrengst over de gehele termijn is minder dan 30%.
  • LED-verlichting wordt nauwelijks warm.
  • LED-verlichting is tril- en schokbestendig.
  • Dimmen van LED gaat minder makkelijk dan bij bijvoorbeeld een gloeilamp, maar het is wel mogelijk middels dimbare modellen.

Nadelen

  • LED-verlichting is (t.o.v. bijv. halogeen) duurder in aanschaf. LED verdient zichzelf wel binnen enkele jaren terug.
  • LED-verlichting geeft een fel licht af en het wordt daarom ook afgeraden om direct in een LED te kijken.

LED-verlichting in de mast

Naast LED voor in de kajuit, kan LED ook prima in de mast worden toegepast als navigatieverlichting en/of ankerlicht. LED gaat vele malen langer mee, waardoor de kans op kapotte navigatieverlichting vele malen kleiner wordt. Bovendien verbruikt het aanzienlijk minder energie (minder belangrijk tijdens varen op de motor, maar wel tijdens zeilen en ankeren).

Diverse modellen

Op jachten komen de volgende LED-lamp modellen het meest voor: GU4 / MR11, GU5,3 / MR16 en BA15D bajonet